แปหลังคาคืออะไร? เลือกขนาดและกำหนดระยะแปให้หลังคาไม่แอ่น
แปหลังคา คือ เหล็กวางขวางบนจันทันรับน้ำหนักวัสดุมุง บทความนี้ C.S. Steel รวบรวมวิธีเลือกขนาดแป ตารางระยะแป และการเลือกซีลายหรือเหล็กตัวซีให้เหมาะกับช่วงพาด
แปหลังคา คือ โครงสร้างหลังคาส่วนหนึ่ง เป็นเหล็กหรือไม้ที่วางพาดขวางบนจันทัน ทำหน้าที่รับน้ำหนักวัสดุมุงหลังคาแล้วถ่ายแรงลงสู่โครงสร้างหลัก ปัจจุบันบ้านโครงสร้างเหล็กดีไซน์ทันสมัยกำลังเป็นที่นิยมมากขึ้น แต่หลังคาทรงที่นิยมในบ้านสไตล์นี้ต้องพึ่งการคำนวณระยะแปที่แม่นยำเป็นพิเศษ เนื่องจากโครงสร้างอาจแอ่นหรือโก่งตัวได้ง่าย
บทความนี้ C.S. Steel จะพาไปรู้จักแปหลังคาให้ลึกยิ่งขึ้น ตั้งแต่ตำแหน่งของแปเหล็กโครงสร้างหลังคา การเลือกขนาด ไปจนถึงระยะแปที่เหมาะกับวัสดุมุงแต่ละแบบ
แปหลังคาทำหน้าที่อะไร อยู่ตรงไหนในโครงหลังคา
แปหลังคาทำหน้าที่รองรับวัสดุมุงหลังคาโดยตรง แล้วกระจายน้ำหนักลงสู่จันทัน เป็น 1 ใน 4 องค์ประกอบหลักของโครงสร้างหลังคาที่ทำงานร่วมกัน ได้แก่ อกไก่ อะเส จันทัน และแปหลังคา
- อกไก่ (Ridge): เหล็กหรือไม้แนวนอนที่อยู่จุดสูงสุดของหลังคา เป็นจุดที่จันทันแต่ละฝั่งมาบรรจบกัน
- อะเส (Ring Beam): จุดเชื่อมต่อระหว่างโครงหลังคากับโครงสร้างอาคาร รับน้ำหนักจากองค์ประกอบหลังคาแล้วถ่ายลงสู่เสาและคาน
- จันทัน (Rafter): โครงหลักที่กำหนดรูปทรงและความลาดเอียงของหลังคา รับแรงจากแปแล้วถ่ายลงสู่อะเส
- แปหลังคา (Purlin): ติดตั้งขวางเหนือจันทัน รองรับวัสดุมุงหลังคาโดยตรงแล้วกระจายน้ำหนักไปยังจันทัน
การเลือกวัสดุและขนาดเหล็กให้เหมาะกับภาระน้ำหนักของแต่ละส่วน จึงเป็นหัวใจสำคัญที่ช่วยป้องกันปัญหาหลังคาแอ่นหรือทรุด
จันทัน อกไก่ แป ต่างกันยังไง
อกไก่ คือ ส่วนที่อยู่สูงสุดของโครงหลังคา เป็นจุดที่จันทันสองฝั่งมาบรรจบกัน จันทัน คือ โครงเอียงที่พาดจากอกไก่ลงมาตามความชันของหลังคา ทำหน้าที่รับน้ำหนักจากแปอีกที ส่วนเหล็กแปหลังคา คือ ส่วนที่วางขวางบนจันทันเพื่อรองรับวัสดุมุงโดยตรง เรียงลำดับจากบนลงล่าง คือ อกไก่ จันทัน แป
แปหลังคาใช้เหล็กตัวซีหรือซีลายดี เลือกยังไง
แปหลังคาที่ต้องรับน้ำหนักวัสดุมุงและแรงลมโดยตรง ควรใช้เหล็กตัวซี เพราะเป็นเหล็กโครงสร้างที่ออกแบบมาสำหรับรับน้ำหนักงานหลังคาโดยเฉพาะ ส่วนซีลายเป็นเหล็กโครงน้ำหนักเบาที่เหมาะใช้เป็นโครงฝ้าเพดานและผนัง จุดเด่น คือ สามารถยิงสกรูยึดได้ทันทีโดยไม่ต้องเจาะ ไม่ใช่ตัวเลือกหลักสำหรับงานแปหลังคาที่ต้องรับน้ำหนักโดยตรง
สำหรับโรงจอดรถกลางแจ้งที่เป็นโครงสร้างเปิดโล่ง ไม่มีผนังช่วยรับแรง ต้องเจอทั้งแรงลมและน้ำหนักฝนสะสมโดยตรงมากกว่าหลังคาบ้านทั่วไป ควรใช้เหล็กตัวซีที่ออกแบบมาสำหรับรับแรงในงานโครงสร้างมากกว่า
ระยะแปควรตั้งเท่าไหร่ไม่ให้แอ่น เทียบตามวัสดุมุง
ระยะแปหลังคาเมทัลชีทจะขึ้นอยู่กับความหนาของแผ่น ตั้งแต่ 80 ซม. ถึง 1.5 เมตร ส่วนระยะแปกระเบื้องลอนคู่และกระเบื้องคอนกรีตต้องยึดตามสเปกที่ผู้ผลิตกระเบื้องแต่ละรุ่นกำหนด เพราะการตั้งระยะแปผิดจะทำให้หลังคาแอ่นหรือรับน้ำหนักไม่ไหว ตารางด้านล่างสรุประยะแนะนำเบื้องต้นแยกตามวัสดุมุงแต่ละประเภท
|
วัสดุมุงหลังคา |
ระยะแปที่แนะนำ |
หมายเหตุ |
|
เมทัลชีท |
80 ซม. - 1.5 ม. (ตามความหนาแผ่น) |
ยิ่งแผ่นหนา ระยะแปห่างก็ตั้งห่างได้มากขึ้น |
|
กระเบื้องลอนคู่ |
ตามสเปกที่ผู้ผลิตกระเบื้องรุ่นนั้นกำหนด |
ต้องยึดคู่มือติดตั้งของกระเบื้องแต่ละรุ่น |
|
กระเบื้องคอนกรีต |
ตามสเปกที่ผู้ผลิตกระเบื้องรุ่นนั้นกำหนด |
น้ำหนักกระเบื้องมากกว่าวัสดุอื่น ระยะแปจึงควรตั้งถี่กว่า |
|
ไวนิล |
ไม่เกิน 0.50 ม. |
ห้ามเกิน เพราะแผ่นไวนิลมีน้ำหนักมากกว่าเมทัลชีทและวัสดุอื่น |
ระยะแปตามตารางเป็นแนวทางทั่วไปเท่านั้น สำหรับหน้างานจริง ช่างต้องยึดสเปกของผู้ผลิตวัสดุมุงแต่ละรุ่นและการคำนวณของวิศวกรผู้ออกแบบเป็นหลัก
แปหลังคาแอ่น เกิดจากอะไร แก้ยังไง
แปหลังคาแอ่นเกิดจาก 2 สาเหตุหลัก คือ ตั้งระยะแปห่างเกินไปเมื่อเทียบกับน้ำหนักวัสดุมุง หรือใช้ขนาดแปเล็กเกินไปเทียบกับช่วงพาด มีวิธีแก้ดังนี้
- ตั้งระยะแปห่างเกินไป: แก้ได้โดยลดระยะแปให้ถี่ขึ้น ให้แปรับน้ำหนักวัสดุมุงได้ทั่วถึงกว่าเดิม
- ขนาดแปเล็กเกินไปเทียบกับช่วงพาด: แก้ได้โดยเปลี่ยนไปใช้แปขนาดใหญ่ขึ้น ให้รับน้ำหนักได้มากกว่าเดิมโดยไม่ต้องลดระยะพาด
สั่งเหล็กแปหลังคา ต้องบอกอะไรร้านบ้าง
ก่อนสั่งเหล็กแปหลังคา ควรแจ้งร้าน 4 อย่าง คือ วัสดุมุงที่ใช้ ช่วงพาดของโครงหลังคา พื้นที่ที่ต้องรับน้ำหนักหรือแรงลม และความยาวหรือปริมาณที่ต้องการ เพื่อให้ร้านช่วยแนะนำขนาดและระยะแปที่เหมาะสมกับหน้างานจริง
- วัสดุมุงหลังคาที่ใช้: เพื่อให้ร้านเทียบระยะแปที่เหมาะสมได้ถูกวัสดุ เพราะแต่ละวัสดุมุงต้องการระยะแปต่างกัน
- ช่วงพาดของโครงหลังคา: ระยะห่างระหว่างจุดรองรับแต่ละจุด มีผลโดยตรงต่อขนาดแปที่ต้องใช้
- พื้นที่ต้องรับน้ำหนักหรือแรงลมมากแค่ไหน: เช่น เป็นโรงจอดรถกลางแจ้งที่โล่งไม่มีผนัง หรือหลังคาบ้านทั่วไปที่มีผนังช่วยรับแรง
- ความยาวเหล็กแปต่อเส้นและพื้นที่หลังคารวมที่ต้องใช้: ช่วยให้ร้านคำนวณปริมาณเหล็กที่ต้องสั่งได้แม่นยำ ไม่ขาดหรือเหลือทิ้งโดยไม่จำเป็น
สรุป
แปหลังคาต้องเลือกขนาดและตั้งระยะให้เหมาะกับวัสดุมุงแต่ละชนิด เพื่อป้องกันปัญหาหลังคาแอ่นในระยะยาว สำหรับคนที่กำลังมองหาเหล็กแปหลังคา C.S. Steel ตัวจริงเรื่องเหล็ก ผู้ผลิตและจำหน่ายเหล็กครบวงจร ด้วยประสบการณ์กว่า 50 ปี มีเหล็กตัวซีเคลือบสังกะสี มาตรฐาน มอก. ครบทุกขนาดสำหรับงานโครงสร้างหลังคาโดยเฉพาะ พร้อมซีลายสำหรับงานโครงฝ้าและผนัง รองรับทุกความต้องการของโครงการก่อสร้าง
เลือกเหล็กแปหลังคามาตรฐาน มอก. ขอใบเสนอราคากับ C.S. Steel
คำถามที่พบบ่อย (FAQs)
1. เหล็กแปหลังคาขนาดไหน เหมาะกับหลังคาโรงจอดรถ
ขนาดเหล็กแปหลังคาที่เหมาะกับหลังคาโรงจอดรถขึ้นอยู่กับช่วงพาดและระยะแปที่ตั้งไว้ เนื่องจากโรงจอดรถกลางแจ้งไม่มีผนังช่วยรับแรงลมและน้ำหนักฝนสะสม จึงมักต้องใช้เหล็กตัวซีขนาดใหญ่กว่าหลังคาบ้านทั่วไป
2. คำนวณจำนวนแปหลังคา ต้องใช้กี่ตัวต่อพื้นที่
จำนวนแปหลังคาต่อพื้นที่คำนวณจากความยาวหลังคาหารด้วยระยะแปที่ตั้งไว้ เช่น หลังคายาว 6 เมตร ตั้งระยะแป เมทัลชีทที่ 1 เมตร จะใช้แปประมาณ 6 - 7 แถวต่อความยาวหลังคา ตัวเลขจริงต้องปรับตามความชันหลังคาและวัสดุมุงที่ใช้ด้วย
3. หลังคาต่อเติมหลังบ้าน ใช้แปขนาดเท่าไหร่พอ
หลังคาต่อเติมหลังบ้านที่มีช่วงพาดสั้นและใช้วัสดุมุงน้ำหนักเบาอย่างเมทัลชีท ใช้เหล็กตัวซีขนาดเล็กก็เพียงพอ แต่ควรแจ้งช่วงพาดจริงและวัสดุมุงที่ใช้ให้ร้านช่วยคำนวณ เพราะขนาดที่พอดีขึ้นอยู่กับหน้างานแต่ละจุด
4. ร้านไหนขายเหล็กซีลายสำหรับงานแป
C.S. Steel จำหน่ายเหล็กตัวซีสำหรับงานแปหลังคาครบทุกขนาด และมีซีลายสำหรับงานโครงฝ้าและผนังให้เลือกด้วยเช่นกัน เราพร้อมให้คำแนะนำเรื่องขนาดให้เหมาะกับวัสดุมุงและช่วงพาดของแต่ละหน้างาน สามารถสอบถามขนาดและสเปกที่ต้องการได้โดยตรง
5. แปหลังคาควรใช้เหล็กกัลวาไนซ์หรือเหล็กดำทาสี
ควรใช้เหล็กกัลวาไนซ์ เพราะแปหลังคาอยู่ในตำแหน่งที่เจอความชื้นและน้ำรั่วซึมได้ง่ายกว่าจุดอื่นของโครงสร้าง ชั้นเคลือบสังกะสีแบบเดียวกับท่อเหล็กเคลือบสังกะสีจะช่วยชะลอการเกิดสนิมได้ดีกว่าเหล็กดำทาสีทั่วไป
